OİDİPUS KOMPLEKSİ

Oidipus kompleksi ya da Oedipus Karmaşası olarak bilinen çocuğun karşıt cinsiyetteki ebeveyni sahiplenip kendi cinsiyetindeki ebeveyni saf dışı etmek için beslediği duygu, düşünce, dürtü, tavır ve fantezilerin tamamı kapsayan Sigmund Freud’un temellendirdiği bir psikanalitik teorisidir. Sophokles’in 428 yılında sahnelenen Oedipus the King adlı eseri bu teorinin asıl çıkış noktasıdır. Yazılan tiyatro kaderden kaçmaya çalışırken öz babasını öldürüp annesi ile evlenen ve annesinden çocukları olan talihsiz bir kral hakkındadır.

Sigmund Freud’a göre çocuğun ilk aşkı karşı cinsiyetteki ebeveynidir ve kız çocuğunun babasını görünce şımarması veya erkek çocuğun annesinin yanında olmayınca hırçınlaşması bunu ispatlar niteliktedir. Teoriye göre, kız çocuğu anneden uzaklaşıp babaya yaklaşırken edindiği erkek arkadaşlarında da babasına benzeyen fiziksel ya da karakteristik özellikler varken, diğer taraftan nefret ettiği kız çocuklarında da anneye benzerlik söz konusudur. Benzer şekilde erkek çocuğun da âşık olma eğilimini anneye benzerlik ile doğru orantılıyken; babaya veya babaya benzeyen faktörler ile de rekabet ve düşmanlık söz konusudur.

Teorinin gözlemlendiği ve ispatlandığı bir diğer yer ise antik Yunan tanrıları ve efsaneleridir. Çocukların kendi cinsiyetindeki ebeveynlerine düşman-rakip gözüyle bakması ve onları yok etmek için çaba göstermeleri, ayrıca karşıt cinsiyete beslenen cinsel dürtü ve istekler de Yunan tanrıları hakkındaki efsanelerin büyük bir kısmını oluşturur.

Çocuğun çocuksu cinsel dönemden çıkana kadar devam eden bir süreci kapsamaktadır bu teori. İleri safhada yetişkinlikte de kendini gösterebilir ve bu durum toplumda ensest ilişki olarak tanımlanan, çocuğun öz anne-baba ile cinsel veya romantik birlikteliğine kadar gidebilen bir durumdur. Freud teorisi hakkında şunları söylemektedir: “Çocuklar sık sık Oedipus tutumlarında, ebeveynlerden gelen bir uyarımla tepki verirler; çünkü ebeveynler tercihlerini sık sık cinsiyet farkı temelinde yapar, böylece baba kızını, anne de oğlunu tercih eder, ya da evlilik ilişkisinin soğuması halinde, değerini kaybeden bir sevgi nesnesinin yerine geçen bir nesne olarak seçer.”(Rüyalardaki Arkaik ve Çocuksu Özellik-s.238- 239).

Kısacası, çocuğun çocuksu cinsel dönemde karşı cinsiyetine duyduğu sevgi ve arzu ile kendi cinsiyetine duyduğu öfke ve rekabetin oluşturduğu neden ve sonuçlar ilişkisindeki sürece Oidipus Kompleksi ya da Oedipus Karmaşası denir.

Deniz Seda GÜNDOĞDU

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s