İnsomnia (Uykusuzluk)

Uyku yeterliliği kişiden kişiye değişmekle beraber ortalama yetişkin bir birey için 6-8 saat arasındadır. Bireyde strese, yorgunluğa, mevsime ve travma gibi etkenlere bağlı olarak uykusuzluk gözlemlenebilirken bu durumun kalıcı olması; aile, iş, okul gibi sosyal yaşantıları etkilemesiyle ciddi bir boyut kazanır.

İnsomnia Türkçeye uykusuzluk olarak çevrilmiş bir tür uykuya dalamama, uyuyamama hastalığıdır. Bu rahatsızlığa sahip olan bireyler belirli bir süre zarfında hiç uyuyamamanın yanı sıra uykuya dalış evresinde zorlanma veya uyku bölünmesi gibi uyku kalitesini düşüren sorunlara sahiptir.

İnsomnia hastalığına sahip olan kişi, uyandığında kendini yorgun hisseder ve bu durum sosyal yaşantısını etkilemekle kalmayıp iş ve okuldaki performans kalitesini de olumsuz etkilemektedir.

Yetişkinlerin yaklaşık %45’i zaman zaman uykusuzlukla karşı karşıya kalabilir. Uykusuzluk, kadınlarda erkeklerin yaklaşık iki katıdır ve gençlerde yaşlılardan daha yaygındır. İnsomnianın nedenleri değişiklik gösterse de kısaca şöyle özetlenebilir: Duygusal veya fiziksel rahatsızlıklar, seyahat sonrası yaşanan jetlag, psikolojik nedenler, ilaç kullanımı, travma.

İnsomnia tanısı konulurken hastanın sosyal çevresi göz önünde bulundurularak tanı koyma şekilleri değişiklik gösterse de temelde şu şekildedir: Sosyal, mesleki, akademik işleyişi bozan uykusuzluk; haftada en az 3 akşam yaşanan ve en az 3 ay sebat eden uykuya dalma, gecede 3 defadan fazla uyanma veya sabah erken uyanıp tekrar uyuyamama durumu. Bunların yanı sıra kendini, anksiyetede artış, hafıza sorunları, konsantrasyon eksikliği, geç yatma, uyku bölünmesi, erken kalkma, davranışsal bozukluk (hiperaktive, dürtüsellik, agresyon) olarak da kendini gösterir. Uzmanlar bu gibi sorunları olan insanların tıbbi bir destek almalarını öneriyor.

İnsomniayı kendi içerisinde üç ana başlığa ayırabiliriz. Bunlar; Kronik İnsomnia Bozukluğu, Kısa Süreli İnsomnia Bozukluğu, Diğer İnsomnia Bozukluğudur. Bunlarda kendi aralarında İdiopatik İnsomnia, Mental Bozukluğa Bağlı İnsomnia, Paradoksal İnsomnia, Psikofizyolojik İnsomnia gibi alt başlıklara ayrılırlar. Farmakolojik olmayan tedaviler yapılırken uyku hijyeni eğitimi, uyaran kontrol tedavisi, uyku sıkılaştırma tedavisi gibi tedavi yöntemleri kullanılırken pek çok farmakolojik tedavi türü de mevcuttur.

İnsomniayı ana temaya alan İnsomnia, Fight Club, İnto The Night, The Machinist, After Hours gibi pek çok film vardır. Bunlardan en bilinenlerinden biri olan Fight Club sadece İnsomniaya değil Şizofreniye, toplumsal eleştire de yer verir. Ama bizim şu an üstünde konuşacağımız konu filmin ana karakteri olan Jack’in sahip olduğu İnsomnia. Jack monoton ve sıkıcı olduğunu düşündüğü bir hayat yaşamaktadır ve modern hayatın onu köleleştirdiğini düşünmektedir. Kendini oradan oraya tüketmek için koşan insanların arasında yalnız hissetmektedir ve uyku problemleriyle savaşmaktadır. Filmin başında bu yüzden bir terapiste gider ve grup terapiye başlar. Bu grup terapi sırasında Marla adında bir kızla tanışır ve olay bu şekilde ilerler. Filmin geri kalanında ortaya çıkan şizofreni ve yarattığı Tyler karakterinin İnsomnia’nın bir sonucu olarak ortaya çıktığını görüyoruz. Bu durumda İnsomnia sadece tetiklenen değil aynı zamanda tetikleyici olduğu sonucuna varılıyor.

İnsomnia’yı ana temaya alan bir diğer yapıt ise The Machinist. Film bir yıldır uyku problemi yaşayan bir fabrika işçisini olan Trevor’un yaşamını konu alıyor. Ana karakter Travma Sonrası Stres Bozukluğa (PTSD) yaşamaktadır ve bunun neden olduğu suçluluk duygusuyla İnsomniaya sahip biridir. Uykusuzluk dikkat dağınıklığına sebep olur, konsantre bozukluğu yaşatır ve iş performansını etkiler. Sürekli şüpheyle geçirdiği iş ortamında gördüğü sanrılar onun herkesle olan ilişkisini kötü etkiler. Aynı zamanda kafasında Ivan ve Marie’yi yaratır ve Marie’ye iyi davranarak üstündeki suçluluğu atmaya çalışır. Bu durumda aslında filmde uykusuzluk, bastırılamamış suçluluk duygusunun temsilidir. Ivan da hem Trevor’ın zihinsel rahatsızlığının sonucudur hem de tetikleyicisidir. Insomnia‘nın psikotik bozukluğa (sanrı görme, düşünce ve davranış bozukluğu) evrilmesinin sebebidir. Filmin geri kalanında biz Trevor’un Obsesif Kompulsif Bozukluğa da sahip olduğunu anlarız. Tüm bunların temel nedeni aslında suçluluk duygusudur. Bu yüzden travmaya bağlı İnsomnia görülür.

Özellikle İnsomniayı ana temasına alan Fight Club ve The Machinist filmlerini izlemenizi şiddetle tavsiye ederim.

Deniz Seda GÜNDOĞDU

1 Comment

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s