GÖKLERİN HAKİMİ FİLMİNDE OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUĞUN İŞLENİŞİ

Filmler her ne kadar çoğunlukla kurgu olsalar da bizlere gerçek hayattan kesitler sunmayı ihmal etmezler. Bu yüzden, hayatlarımızın en olağan durumlarından biri olan psikolojik bozukluklar da filmlerde çokça işlenir. Üstelik söz konusu olan film bir biyografik film ise, izleyicilerin perdede gördüğü gerçek hayat yansıması çok daha parlak ve güçlüdür. Yönetmenliğini Martin Scorsese’nin, başrolünü Leonardo DiCaprio’nun üstlendiği 2004 yapımı Göklerin Hakimi (The Aviator) filmi, Howard Hughes’un hikayesiyle birlikte obsesif-kompulsif bozukluğu (OKB) da başarılı bir şekilde izleyiciye aktarıyor.

Filme geçmeden önce kısaca obsesif-kompulsif bozukluktan bahsedelim. Obsesif-kompulsif bozukluk (OKB), tekrarlayan takıntılı düşüncelerden (obsesyon) ve bireyin takıntılı düşüncelerin yarattığı sıkıntıdan kurtulmak için yaptığı tekrar eden davranış ve ritüellerden (kompulsiyon) oluşan psikolojik bir bozukluktur. Örneğin, bir bireyin elinin kirli olduğunu düşünmesi ve o düşüncenin tamamen onu ele geçirmesi bir obsesyon, o düşünceden kurtulmak için elini yıkaması kompulsiyon olarak değerlendirilebilir. Kompulsiyonların getirdiği tatminkârlık kalıcı değildir ve ilerleyen süreçte obsesyonları güçlendirir.

Hadi şimdi filme geçelim. Göklerin Hakimi (The Aviator), bir havacılık tutkunu olan Howard Hughes’un hayat hikayesini konu alıyor. Babasından kalan mirasla Cehennem Melekleri isimli filmi çekmek için yıllarca çabalayan ve bu şekilde üne kavuşan Howard Hughes’un, havacılık tutkusunun peşinde hayatının nasıl şekillendiğini anlatan film, 11 dalda Oscar’a aday gösterildi ve 5 Oscar kazandı.

Filmin ana karakteri Howard Hughes, OKB’nin en çok bilinen biçimlerinden olan temizlik takıntısını yoğun biçimde yaşamakta.

Film, ana karakter Howard Hughes’un küçüklüğünde annesi tarafından yıkandığı sahneyle başlıyor. Sürekli tekrar eden “karantina” sözcüğü ve Howard’ın annesi tarafından hastalıklara karşı uyarılması, annesinin de OKB’den muzdarip bir kişi olduğunu ve Howard’ın takıntılarında annesinin de büyük etkisi olduğunu gösteriyor. OKB farklı şekillerde ortaya çıksa da halk arasında en çok bilinen şekli temizlik takıntılarıdır. Filmde de çoğunlukla Howard Hughes’ın temizlik konusunda yaşadığı sıkıntıları görmekteyiz.

Howard Hughes’un ilerleyen yıllarda kendi sabununu tıpkı annesinin yaptığı gibi kutuda taşıması, OKB’nin çocukluktan öğrenilebileceğini gösteren bir detay.

Filmde OKB ile ilgili dikkatimi çeken başka bir detay ise, stresin takıntıları güçlendirmesinin ve kompulsiyonların tatmin ediciliğini düşürmesi durumunun da işlenmiş olması oldu.

Katherine Hepburn, Hughes’un kamera isteğini reddetmiş olan vali ile yakınlık kurunca, Hughes strese giriyor ve ellerini yıkamak üzere kendini lavaboya atıyor.

Başka bir sahnede, Howard Hughes, Pan Am Havayolları’nın sahibi Juan Trippe ile girdiği stresli sohbetin ardından kendini tekrar lavaboya atıyor. Hem OKB’nin ilerleyişi hem de içinde bulunduğu stres, onu elini kanatana kadar yıkamaya itiyor. Ardından, kapı koluna dokunamayan ve tutmak için temiz havlu bulamayan Hughes, dışarı çıkmak için birinin kapıyı açarak içeri girmesini bekliyor. Saatlerce kimsenin gelmediğini düşünsenize! Bu sahne, OKB’nin hayat kalitesini ne kadar düşürebileceğine güzel bir örnek.

OKB’li bireylerin çoğunlukla kendi kuralları ve ritüelleri vardır. Herhangi bir işin nasıl ve ne şekilde yapılacağı en küçük detayına kadar bellidir. Hayat belli kurallara göre akar ve genellikle bu kurallar, bireyin hayat kalitesini oldukça düşürüp yaşadığı sıkıntıyı artırır. Ama maalesef bu takıntılı kuralların dışına kolayca çıkamazlar. 

Bu sahnede, Howard Hughes şişelerdeki sütlerin ekşimiş olduğunu fark edince, sütleri cebine almamak için, normalde şişeleri hangi eliyle alıp hangi eliyle kapaklarını kapattığını ve hangi cebine hangi eliyle koyduğunu kendine hatırlatıyor. 

Takıntılar, nasıl defalarca elini yıka veya ocağı kontrol et diyebiliyorsa; belli sözcük kalıplarını da tekrar ettirebilir.

Hughes, ilk görseldeki sahnedeki kriz durumunda, annesinden öğrendiği “karantina” sözcüğünü tekrarlamaktan kendini alıkoyamıyor. İkinci görseldeki sahnede ise “sütle gel” cümlesini tekrarlarken eliyle de kaç kere söylediğini sayıyor. Yaptığı kompulsiyonları sayma ve belli bir sayıya göre yapma, OKB’li bireylerde yaygın görülen bir davranış.

“Karantina!”
“Geleceğim için!”

OKB’li bireyler, takıntı yaratacak durumları ve kendilerini rahatlatma ihtiyaçlarını en aza indirmek için yaşam alanlarını ve şekillerini sınırlayabilir. Örneğin, kapının açık kalmış olma ihtimalini takıntı haline getirmiş bir kişi, bu kararsızlığı yaşamamak ve kapıyı kontrol etme eylemlerinin önüne geçmek adına hiç dışarı çıkmayabilir. Böylece kapı asla açılmayacaktır.

Bu sahnede, takıntıları iyice güçlenen Hughes’un, evde kendine güvenli bir bölge oluşturduğunu ve evin geri kalanını adeta bir çöplüğe çevirdiğini görüyoruz. Evin yalnızca küçük bir bölgesinde yaşadığı için diğer bölgelerin temizliğiyle ilgili kaygı duymasını gerek kalmamıştır. Ama maalesef bu durum takıntılarını daha çok güçlendirecektir.

Howard Hughes, temizlik takıntısını yoğun biçimde yaşasa da, OKB, hayatında kontrol takıntıları olarak da yer alıyor.

Bu sahnede Hughes’un Ava’nın evine mikrofonlar yerleştirdiği ve telefonlarını dinlediği ortaya çıkıyor. Hughes, telefonları ve evi dinleyerek Ava’nın hayatını kontrol altında tutmak istiyor.

Göklerin Hakimi filmi bir hayat hikayesi ve her anını burada anlatmak çok zor. Yine de Howard Hughes’un hayatından bazı kesitleri alarak yorumladım. Benim için filmle ilgili en ilgi çekici noktalardan biri ise Hughes’a can veren Leonardo DiCaprio’nun çocukluğunda yaşadığı OKB’nin film çekimleri sırasında nüksetmiş olmasıydı. Filmi izlemeyen herkese izlemelerini tavsiye ederim. İyi seyirler 🙂

Sinan Güngör

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s