İSPANYA İÇ SAVAŞI

19. Yüzyıl İspanya adına iyi geçmiyordu… 20 kadar darbe yapılmış, ülkedeki her yönetici belirli kısımların nefreti ile karşılaşıyordu. 1812’de liberal hükümet tarafından yapılan reformlar kral tarafından hoş karşılanmadı ve anayasa askıya alındı. Devamında liberal hükümet düşürüldü. Daha sonrasında sürekli devam eden politik çatışmalar 1931’de seçimin cumhuriyetçiler tarafından kazanılıp, kralın ülkeyi terk etmesi ile son buldu. İspanya’da cumhuriyet ilan edildi. Niceto Alcalá-Zamora’nın cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemde modern reformlar yapıldı. İspanya’da politik istikrarsızlık son bulsa da politik ayrışmalar tekrar boy göstermeye başladı. Sağ görüşlü kralcılar, dindarlar, tabiri caizse ekonomik büyük başlar bir yana; cumhuriyetçi yönetimin faaliyetlerinden memnun olmayan anarşist bir kesim hükümete karşı tavır almıştır. O dönemde eylem ve şiddet gösterilerine hükümetin geç tepki vermesi muhalefet tarafından hoş karşılanmadı. Anarşizm yanlısı bir sendikanın grev çağırısı bu sefer çok ani ve şiddetli bir tepki ile karşılaşınca, cumhuriyetçilerin en az monarşist hükümet kadar baskıcı olduğu görüş yayıldı. 1933 Seçimlerinde hükümete karşı alınan bu kadar tavır sonucunu gösterdi ve radikal sağ görüşlü bir hükümet başa geçti. Yeni hükümet yapılan reformları geri aldı. Sağcı hükümetin 2 yıllık iktidarında İspanya’ya kaos hükmetti. 1935’e doğru hükümet düştü ve yönetime daha ılımlı bir hükümet geçti. 1936’da seçimleri cumhuriyetçiler az farkla kazandı ve Niceto Zamora tekrar cumhurbaşkanı oldu. Yeni hükümet, 2 sene içerisinde hapse atılan solcuları özgür bırakıp, sağcıları hapse atmaya başladı. İyice ayrışan bu iki taraf birkaç ay sonra bir iç savaşın patlak vermesine yol açtı.

İç savaşta taraflar cumhuriyetçiler ve milliyetçiler diye ayrılmasına karşın içlerinde daha fazla gruplar vardı. Ülkedeki sosyalist ve anarşistler de cumhuriyetçi safta yer alıyorlardı. Aynı zamanda başta Sovyetler Birliği olmak üzere Meksika ve Fransa tarafından da destekleniyorlardı. Amerika ve Portekiz’den de bir çok gönüllü gelmişti. Milliyetçi safa baktığımızda ise; daha dindar ve kralcı bir düşüncede olan çarlistler ve Afrika’daki İspanyol ordusu vardı. Ayrıca Nazi Almanyası ve İtalya’nın açık desteği, yine bir çok Portekizli gönüllü milletçilerden yanaydı. Vatikan diplomatik desteğini Milliyetçilerden yana tutuyor ve onları İspanya’daki tek güç olarak görüyordu.

Savaşın ilk zamanlarında askeri güç cumhuriyetçilerden yanaydı. Milliyetçilerden çok daha büyük bir orduya sahiplerdi ve deneyimli komutanları vardı. Ancak Milliyetçi kısım hızlı güçlendi ve savaşın son senesinde toprakların büyük bir kısmını ele geçirmelerinin yanısıra ordu olarak da cumhuriyetçileri geçti. 1939 Senesinde Madrid milliyetçi güçler tarafından ele geçirilince iç savaş milliyetçiler tarafından kazanıldı. Lider Franco’nun 1975’deki ölümüne kadar Franco ve milliyetçi hükümet İspanya’yı yönetti.

1936’da tarafların ilk oluştuğu topraklar (Pembe: Milliyetçi, Mor: Cumhuriyetçi)
1939’da tarafların hüküm sürdüğü topraklar (Pembe: Milliyetçi, Mor: Cumhuriyetçi)

Savaş sonrasında Milliyetçi Hükümet’in açıkladığına göre, iç savaşta 1 milyon insan katledildi. İspanya ekonomik olarak zor zamanlar geçirdi. Bu kadar yıkıcı bir savaş, İspanya dışındaki ülkeleri de etkiledi. Özellikle Nazi Almanyası ve İtalya için silahlarını deneme açısından çok büyük bir fırsattı ve bu ülkeler için İspanya İç Savaşı bir tür 2. Dünya Savaşı provası gibi oldu. İspanya yaptığı yardımlardan ötürü Nazi Almanyası ve İtalya’ya minnettarlığını, savaşa aktif olarak katılmasa da, gönüllü askerler ve askeri yardım göndererek gösterdi.

Ahmet Eren Tuncay

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s