Halüsinasyonlar

Halüsinasyon, aslında var olmayan bir şeyin-bir ses, koku, görüntü- algılanmasıdır. Halüsinasyon, gerçekte fiziksel olarak var olmayan bir şeyin, kişi uyanık ve bilinçliyken, var gibi hissedilmesidir. Duyusal halüsinasyon çoktan ölmüş ya da efsanevi kişilerin sesini duymak, teninin üstünde böceklerin kaynaşığını hissetmek şeklinde olabilir.

Halüsinasyonları, yanılsamalardan ve delüzyonlardan (sanrı) ayırt etmek önemlidir. Yanılsama yanlış nedene bağlanan gerçek bir duyuya verilen gerçek bir yanıttır. Delüzyon ise, gerçek bir duyuya verilen gerçek bir tepki olmakla birlikte, buradaki duyuya yol açan gerçekdışı, olanaksız, tuhaf ya da aşırı derecede anlam yüklenen bir şeydir.

Halüsinasyonlar şizofreni ataklarında sık görülür ve psikiyatri el kitaplarında “kendi hakkında durmadan yorumlarda bulunan konuşmalar duymak ya da iki veya birçok kişinin birbiriyle sohbet ettiğini duymak” olarak tanımlanır.

Bunlardan bazıları, uykuya dalarken görülen hipnagojik tür gibi hafif ve yaygın halüsinasyonlardır, bazıları da tam tersine uyanırken görülen hipnopompik halüsinasyonlar görülür. Çoğu kez, belli bazı ilaçlar kullanıldığında çok tuhaf halüsinasyonlar görülür. Kromatopsi herkesi ve her şeyi tek renk görmektir. Lilliput halüsinasyonlar gören kişilerse hayali minyatür insanlar görürler ve çoğunlukla da buna hoş hisler eşlik eder. Herkesin deve dönüştüğünün görüldüğü halüsinasyonlar Brodnignagian halüsinasyonlar olarak adlandırılır.

İşitsel halüsinasyonlar ve görsel halüsinasyonlar da halüsinasyon türleri olarak sayılabilir. İşitsel halüsinasyonlarda kişinin aslında olmayan sesleri duymak için ileri uzandığı görülür. Kimi de sanki birisiyle karşılıklı konuşuyor gibi ara ara durarak kendi kendine konuşur. Kişiler en çok yalnızken sesler duyar. Bir diğer tür olan görsel halüsinasyonlarda insanlar var olmayan hayvanlar, doğal nesneler ve kişiler gördüklerini bildirmektedirler. Bunlar “hayaletler” ya da “melekler” olabildiği gibi, kimi zaman da oldukça karmaşık sahneler ya da tuhaf durumlar görülebilir. Görsel halüsinasyonlardan bazıları sessizken, bazılarında gerçekdışı kişiler doğrudan halüsinasyon gören kişiye seslenip özel komutlar verirler.

Tanı koyanlar halüsinasyonların birincil nedenlerini belirlemek için yapılandırılmış ve sistemli bir tıbbi öykü almaya çalışırlar. Öncelikle halüsinasyonların özel niteliklerini soruştururlar; neye benziyor, ilk ne zaman ortaya çıktı, tipik olarak ne zaman ortaya çıkıyor, ne kadar sürüyor gibi. Ardından alkol, madde ve diğer ilaçlarla ilgili sorular sorarlar. Travmatik ya da duygusal olayların yanı sıra, ajitasyon, konfüzyon, ateş, baş ağrısı ve kusma gibi eşzamanlı fiziksel durumlara dair bulguları araştırırlar.

Halüsinasyonların ortaya çıkması psikolojik açıdan birçok şekilde açıklanmaktadır. Freudcular halüsinasyonları bilinçdışı arzuların ya da isteklerin yansıtılması olarak görür. Bu durumda, kişinin “gerçek” bir şeyler hissettiği, ancak yaşadıkları bilinçdışında olduğundan bunu ifade edemediği öne sürülür. Bilişsel psikologlar ise biliş sürecindeki sorunlara özellikle de olaylara dair diğerlerinin kavrayışlarıyla ilgilenen üstbilişe dikkat çeker. Yani halüsinasyonlar, başkalarının davranışlarının yanlış yorumlanmasıdır. Biyopsikologlar ise halüsinasyonları öncelikle beyindeki hasarlardan ya da kimyasal dengesizliklerden kaynaklanan kusurlarla açıklamaya çalışırlar. Beyindeki bölgeleri saptayıp, halüsinasyonlar yol açan farmasötik süreçleri belirlemeyi başarmışlardır. Yine de, belli bir kişinin neden çok belirli bir halüsinasyonu gördüğü hâlâ gizemini korumaktadır.

Berdan YILDIZ

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: